Tại Quyết định số 112/QĐ-UBND ban hành ngày 14/01/2026, UBND tỉnh đã phê duyệt Đề án khung các nhiệm vụ bảo tồn gen tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026 -2030.

Đề án được ban hành nhằm điều tra, đánh giá hiện trạng nguồn gen và bổ sung được 10-20 nguồn gen bản địa quý hiếm mới trên địa bàn tỉnh vào danh mục các loài cần bảo tồn. Xây dựng được các mô hình lưu giữ, bảo tồn an toàn các nguồn gen: Cây nông – lâm nghiệp bản địa (10-12 nguồn gen), cây dược liệu (10-12 nguồn gen), vật nuôi (5-7 nguồn gen), nấm lớn và vi sinh vật (3-5 nguồn gen). Đồng thời, đánh giá sơ bộ tất cả các nguồn gen được bảo tồn và đánh giá chi tiết, tư liệu hóa 12-15 nguồn gen làm cơ sở để nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn và phục vụ khai thác phát triển nguồn gen. Khai thác và phát triển, sản xuất thử được 15-20 nguồn gen phục vụ sản xuất, tạo các sản phẩm từ nguồn gen…

Nội dung đề án cần giải quyết gồm: Khảo sát nguồn gen theo vùng sinh thái, đánh giá hiện trạng nguồn gen cần được bảo tồn của các giống cây trồng nông, lâm nghiệp, cây dược liệu, vật nuôi, các loài thủy sản bản địa có giá trị kinh tế, các loài hoang dã có quan hệ gần với giống vật nuôi, cây trồng, làm cơ sở đề xuất hình thức bảo tồn, xây dựng mô hình bảo tồn và khai thác hiệu quả nguồn gen. Điều tra, xác định các nguồn gen mới, quý hiếm, nguy cấp để đề xuất đưa vào danh mục cần bảo tồn. Thu thập, lưu giữ nguồn gen mới của cây dược liệu, cây nông nghiệp, lâm nghiệp, vật nuôi, thủy sản và vi sinh vật.

Bên cạnh đó, lựa chọn các nguồn gen ưu tiên bảo tồn. Việc bảo tồn nguồn gen được thực hiện theo các hình thức: Bảo tồn tại chỗ; bảo tồn chuyển chỗ; bảo tồn vật liệu di truyền. Thực hiện đánh giá nguồn gen; tư liệu hóa nguồn gen và trao đổi thông tin.

Trên cơ sở kết quả của công tác bảo tồn và đánh giá nguồn gen, phát hiện các nguồn gen có tiềm năng để đề xuất và thực hiện các nhiệm vụ khai thác, phát triển nguồn gen phục vụ sản xuất, tạo các sản phẩm hàng hóa theo chuỗi giá trị, góp phần phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Xây dựng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận của các nguồn gen nổi trội nhằm gắn nguồn gốc địa lý, đặc tính độc đáo của nguồn gen với điều kiện tự nhiên và tri thức bản địa. Đồng thời tạo ra cơ chế pháp lý bảo hộ nguồn gen và tạo nền tảng cho xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị kinh tế của sản phẩm hàng hóa… sản xuất từ nguồn gen bản địa.

Trong giai đoạn 2026 -2030, tập trung đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng Công viên lưu giữ, bảo tồn, khai thác nguồn gen tại Trạm nghiên cứu và ươm tạo công nghệ cao thuộc Trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ tại xã Đông Hiếu.

Tại Đề án, UBND tỉnh giao Sở Khoa học và Công nghệ tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn, triển khai thực hiện Đề án; lập kế hoạch triển khai các nội dung của Đề án và kinh phí thực hiện các nhiệm vụ hàng năm trình UBND tỉnh phê duyệt; quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ gen cấp tỉnh theo quy định…

PT (Tổng hợp)