Để thích ứng và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, hiện người dân
cũng như nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã ở Nghệ An đang có sự dịch chuyển
mạnh mẽ trong tư duy sản xuất. Nông dân - doanh nghiệp, hợp tác xã liên
kết thuê đất và sản xuất nguyên liệu, từ đó thúc đẩy phát triển sản
phẩm OCOP, bắt nhịp xu hướng hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp.
Thay đổi tư duy, tăng liên kết
Nhiều năm
qua, sản xuất nông nghiệp của tỉnh vẫn phải đối mặt với bài toán manh
mún. Người nông dân tự canh tác trên những diện tích nhỏ lẻ, dẫn đến sự
thiếu đồng bộ về chất lượng và khó khăn trong việc áp dụng máy móc. Tuy
nhiên, với sự định hướng của các cấp ngành, đặc biệt là từ khi triển
khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều hộ nông dân cũng như
doanh nghiệp hợp tác xã đã thay đổi tư duy, chọn hướng đi phù hợp, hiệu
quả hơn khi liên kết sản xuất, thuê đất sản xuất nguyên liệu.
Công ty Dược liệu Pù Mát hiện đang mở rộng diện tích thuê đất và thuê
nhân công địa phương trồng các loại dược liệu sản xuất các sản phẩm
OCOP. Ảnh: N.K
Hơn 3
năm nay, hàng chục hộ dân ở phường Tây Hiếu có thu nhập cao hơn sản
xuất nông nghiệp truyền thống nhờ liên kết với HTX nông nghiệp Tây Hiếu.
“Cách liên kết của chúng tôi với hợp tác xã là cho thuê đất, hợp tác xã
đảm nhận hướng dẫn kỹ thuật, cung cấp giống để chúng tôi trồng nguyên
liệu. Sau vụ trồng đậu xanh năm 2024 thì năm 2025 đến nay chúng tôi
trồng ớt cay, hiện cây đã ra hoa” – ông Dương Hoàng Đức, khối Tân Phú
phường Tây Hiếu cho biết.
Giám đốc kiêm Chủ tịch HTX Nông nghiệp Tây Hiếu Nguyễn Quang Trung cho
biết thêm, ông Đức là 1 trong 15 hộ ký kết với hợp tác xã trồng ớt xuất
khẩu Hàn Quốc. Hợp tác xã ký hợp đồng cung cấp nguyên liệu cho công ty,
sau đó thuê đất của người dân địa phương và thuê luôn nhân công là chủ
đất để sản xuất. Hợp tác xã thông qua ký kết với đối tác sẽ hỗ trợ bà
con các khâu trồng, chăm sóc và thu hoạch, kiểm soát chất lượng nguyên
liệu đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Dự kiến tháng 3/2026 sẽ thu hoạch
với giá bao tiêu sản phẩm tối thiểu 7,5 ngàn đồng/kg ớt tươi, và có thể
điều chỉnh tăng theo tỷ lệ nhất định khi giá ớt trên thị trường tăng.
Cũng với cách làm này, đầu năm 2025 HTX Nông nghiệp Tây Hiếu cũng đã
hoàn thành “đơn hàng” 8 ha đậu xanh chuẩn VietGAP cung cấp cho một công
ty chế biến các sản phẩm ngũ cốc dinh dưỡng. 4 hộ tham gia trồng đậu
xanh đã thu hoạch được sản lượng 1,5 – 1,8 tấn/ha, thu về 50 - 60 triệu
đồng/ha. “Đây là doanh nghiệp chuyên chế biến các sản phẩm thực phẩm
chức năng nên yêu cầu quy trình trồng nguyên liệu rất gắt gao theo các
quy định của bộ tiêu chuẩn VietGAP. Vì thế mọi khâu sản xuất đều phải
được ghi lại và liên hệ, thông báo thường xuyên với bên đối tác cũng như
những hộ tham gia”, ông Trung cho biết thêm.
Còn ở xã Châu Khê,
ông Nguyễn Thế Dũng ở thôn 2/9 cho biết, từ khi gia đình ông chuyển
trồng mía sang trồng cà gai leo, thu nhập tăng hơn hẳn và không lo đầu
ra. Ông Dũng cũng như gần 20 hộ ở thôn 2/9 nhiều năm nay đã ký hợp đồng
trồng dược liệu cà gai leo với Công ty Dược liệu Pù Mát, trung bình mỗi
hộ 4 -7 sào, thu về 12 - 15 triệu đồng/ha/năm.
Bà Hồ Thị Ái, đại diện Công ty Dược liệu Pù Mát cho biết, để tự chủ
nguồn cung nguyên liệu, ngoài tự canh tác, đơn vị còn thuê đất tại nhiều
thôn trên địa bàn xã Con Cuông để trồng các loại cây thuốc như cà gai
leo, khôi nhung tía và kết hợp nuôi ong tự nhiên. Trong đó, hợp tác xã
đóng vai trò là đơn vị chuyên trách việc cung cấp nguyên liệu cho công
ty. Điều này giúp cho công ty tập trung vào các khâu sau sản xuất như
chế biến sâu và quản lý thương hiệu, phát triển thị trường tiêu thụ sản
phẩm và xây dựng được 15 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao và 4 sao.
Yêu cầu từ truy xuất nguồn gốc
Về
sự hỗ trợ của chính sách nhà nước, bà Hồ Thị Ái nói thêm, khi thuê đất
sản xuất công ty được hỗ trợ tiền thuê đất 15 triệu đồng/ha/năm. Mới
đây, từ nguồn Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới,
công ty được hỗ trợ 500 triệu đồng gồm kinh phí và các hạng mục nguyên
liệu, cây giống để xây dựng đề án phát triển sau khi được UBND tỉnh công
nhận “Điểm tham quan trải nghiệm du lịch nông nghiệp Dược liệu Pù Mát”
(10/9/2025).
Cũng với cách làm tương tự, Công ty XNK thảo dược Hằng Moon ở xã Bạch
Ngọc hiện đang mở rộng sản xuất bắt đầu từ việc tăng diện tích thuê đất
nông nghiệp để trồng các cây nguyên liệu cho các sản phẩm OCOP của công
ty. Hiện nay, doanh nghiệp này có 10 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao. Khởi
nghiệp từ việc chế biến nông sản địa phương với quy mô xưởng sản xuất
150m², đến nay, công ty này đã xây dựng xưởng thứ hai gần 1.000m², số
lượng và chất lượng các sản phẩm từng bước được nâng cấp, đổi mới theo
hướng chuyên môn hóa, tăng sự liên kết với các cấp ngành, địa phương và
người dân.
Ông Nguyễn Kim Nam – Phó Chủ tịch UBND xã Bạch Ngọc cho biết, Công ty
XNK Thảo dược Hằng Moon hiện là doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, vừa tạo
việc làm cho người dân, vừa tích cực liên kết với địa phương trong khai
thác quỹ đất nông nghiệp. Hiện nay, xã Bạch Ngọc đang triển khai đề án
về phát triển kinh tế kết hợp du lịch tâm linh, vừa quảng bá bản sắc văn
hóa địa phương vừa hỗ trợ người dân, doanh nghiệp phát triển kinh tế.
“Giới thiệu các sản phẩm OCOP và vùng nguyên liệu của Công ty XNK Thảo
dược Hằng Moon là một trong những nội dung chúng tôi đưa vào đề án này
trong xây dựng tour du lịch trải nghiệm các đền, chùa, cảnh đẹp địa
phương gắn với các sản vật, sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của xã Bạch
Ngọc”,v ông Nguyễn Kim Nam nhấn mạnh.
Ông Lê Văn Lương - Chi Cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển
nông thôn Nghệ An, thành viên thường trực Hội đồng đánh giá, phân hạng
sản phẩm Chương trình OCOP cũng khẳng định, trong quy trình thẩm định và
phân hạng sản phẩm OCOP, nhằm đảm bảo tính chính xác thông qua việc
kiểm tra thực tế tại cơ sở, Hội đồng tập trung xem xét tất cả các tiêu
chí bắt buộc, đặc biệt là yêu cầu về quy mô sản xuất và năng lực cung
ứng, liên kết sản xuất, tạo vùng nguyên liệu, nhất là với sản phẩm OCOP.
Việc xây dựng sản phẩm OCOP phải gắn liền với việc phát huy thế mạnh
địa phương, ưu tiên sử dụng nguồn nguyên liệu, nhân lực tại chỗ và bảo
tồn bản sắc văn hóa vùng, miền.
Ngọc Khánh
Nguồn: Báo và PTTH Nghệ An (11/1/2026)